Tự mua thuốc có được BHYT thanh toán? 5 điều kiện BHXH vừa lưu ý
Không phải cứ có hóa đơn là được hoàn tiền: chỉ thuốc hiếm, thiết bị y tế loại C, D, khi bệnh viện thiếu và có phiếu xác nhận mới được quỹ BHYT thanh toán.
Nhiều người bệnh vẫn nghĩ cứ giữ hóa đơn mua thuốc ở nhà thuốc ngoài là có thể đem đến cơ quan bảo hiểm để được hoàn tiền. Thực tế không phải vậy. Ngày 2/10/2026, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam lưu ý: tự mua thuốc có được BHYT thanh toán hay không phụ thuộc vào một loạt điều kiện chặt chẽ tại Điều 58, 59 và 60 Nghị định 188/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm y tế.
Tự mua thuốc có được BHYT thanh toán không?
Câu trả lời ngắn: chỉ một số rất ít trường hợp. Theo Điều 58 Nghị định 188, người tham gia BHYT được cơ quan BHXH thanh toán trực tiếp khi tự mua hai nhóm sau:
- Thuốc thuộc Danh mục thuốc hiếm do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành.
- Thiết bị y tế loại C hoặc D (nhóm có mức rủi ro cao), trừ thiết bị chẩn đoán in vitro, thiết bị đặc thù cho từng cá nhân và thiết bị được phép mua bán như hàng hóa thông thường.
Như vậy, các loại thuốc thông thường như thuốc cảm, kháng sinh phổ biến, thuốc huyết áp… tự mua ngoài nhà thuốc sẽ không được quỹ BHYT hoàn tiền.
5 điều kiện bắt buộc để được hoàn tiền
Ngay cả khi thuộc hai nhóm trên, người bệnh phải đáp ứng đủ các điều kiện tại Điều 59 Nghị định 188:
| STT | Điều kiện | Người bệnh cần lưu ý |
|---|---|---|
| 1 | Tại thời điểm kê đơn, chỉ định, bệnh viện không có sẵn thuốc/thiết bị và không có loại thay thế | Hỏi rõ bác sĩ, khoa dược trước khi tự đi mua |
| 2 | Không thể chuyển người bệnh đi cơ sở khác (vì lý do chuyên môn, cách ly y tế hoặc là tuyến cuối tại địa phương) | Do bệnh viện xác định |
| 3 | Không thể điều chuyển thuốc/thiết bị từ cơ sở khám chữa bệnh khác sang | Do bệnh viện xác định |
| 4 | Thuốc, thiết bị nằm trong phạm vi hưởng BHYT và đã từng được thanh toán BHYT ở cơ sở bất kỳ trên toàn quốc | Thuốc ngoài danh mục BHYT không được hoàn |
| 5 | Bệnh viện cấp phiếu xác nhận tình trạng thiếu thuốc, thiết bị y tế theo mẫu | Giấy tờ quan trọng nhất, phải xin trước khi mua |
Được hoàn bao nhiêu tiền?
Theo Điều 60 Nghị định 188, BHXH thanh toán dựa trên hóa đơn mua thuốc, thiết bị của người bệnh, nhưng không vượt quá đơn giá trúng thầu tại chính cơ sở đang điều trị. Nếu cơ sở đó chưa có giá trúng thầu, mức trần lấy lần lượt theo kết quả mua sắm tập trung, giá trúng thầu thấp nhất trong tỉnh, tỉnh giáp ranh rồi đến toàn quốc. Người bệnh mua giá cao hơn sẽ phải tự chịu phần chênh lệch, đồng thời vẫn áp dụng mức hưởng BHYT theo đối tượng của mình.
Các quyền lợi BHYT khác người dân nên biết
Cũng theo thông tin BHXH Việt Nam, từ 1/7/2026 một số quyền lợi được mở rộng và các ngưỡng tính theo lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng/tháng:
- Khám ngoại trú không đúng nơi đăng ký ban đầu: ngoài nhóm bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo vẫn được hưởng 100% mức hưởng, một số trường hợp khám ngoại trú tại cơ sở cấp cơ bản, cấp chuyên sâu được quỹ thanh toán 50% mức hưởng.
- Tham gia BHYT 5 năm liên tục trở lên: khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt 6 tháng lương cơ sở (15,18 triệu đồng), các lần khám chữa bệnh tiếp theo trong năm được quỹ trả 100% trong phạm vi hưởng.
- Trần thanh toán thiết bị y tế cho một lần dùng dịch vụ kỹ thuật: tối đa 45 tháng lương cơ sở, tương đương 113,85 triệu đồng.
- Có thể dùng căn cước gắn chip hoặc ứng dụng VNeID thay thẻ BHYT giấy khi đi khám.
Lưu ý để không mất quyền lợi
- Đừng tự ý mua thuốc theo đơn rồi mới đi đòi hoàn tiền: không có phiếu xác nhận thiếu thuốc của bệnh viện thì hồ sơ gần như chắc chắn bị từ chối.
- Giữ hóa đơn giá trị gia tăng (hóa đơn điện tử) ghi rõ tên thuốc, số lượng, đơn giá; biên lai viết tay khó được chấp nhận.
- Nộp hồ sơ thanh toán trực tiếp tại cơ quan BHXH nơi cư trú hoặc nơi điều trị; nên gọi tổng đài BHXH Việt Nam 1900 9068 để hỏi thành phần hồ sơ cụ thể trước khi đi.
- Kiểm tra thời hạn thẻ BHYT, quá trình tham gia liên tục trên ứng dụng VssID hoặc VNeID để biết mình có đủ điều kiện 5 năm liên tục hay không.
Xem thêm các chính sách an sinh vừa áp dụng: trợ cấp người cao tuổi từ 5/10/2026.
Câu hỏi thường gặp
Mua thuốc ở nhà thuốc ngoài có được BHYT hoàn tiền không?
Thông thường là không. Chỉ thuốc thuộc danh mục thuốc hiếm (hoặc thiết bị y tế loại C, D) khi bệnh viện thiếu, không thay thế được và có phiếu xác nhận thiếu thuốc mới được thanh toán trực tiếp.
Mức hoàn tiền tính theo giá mua của người bệnh?
Không hẳn. BHXH căn cứ hóa đơn nhưng không vượt đơn giá trúng thầu tại cơ sở điều trị hoặc mức trúng thầu tham chiếu theo quy định.
Quy định này căn cứ văn bản nào?
Điều 58, 59, 60 Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm y tế, áp dụng từ 1/7/2025.
Nguồn: Nghị định 188/2025/NĐ-CP; thông tin của BHXH Việt Nam ngày 2/10/2026; tham khảo: CafeF, LuatVietnam.
Ảnh bìa: Không tên – không rõ tác giả, giấy phép CC0 (phạm vi công cộng) 1.0, qua rawpixel (đã cắt cúp).
